NIEUWS

De ontwikkeling van Niet stapelen, maar vervangen in ’s-Hertogenbosch sinds 2016 is op de voet gevolgd door onderwijs- en innovatievakbladen en websites. Hieronder staan artikelen en nieuwsberichten. Maar eerst het laatste nieuws:

Lesmateriaal natuur, milieu en duurzaamheid educatie

voorzijde rapport digitale ontsluiting NMD lesmateriaal

Digitale ontsluiting van milieu, natuur en duurzaamheid (NMD) is een nieuwe publicatie van Niet stapelen maar vervangen (NSMV). De kindcentra het Rondeel en Caleidoscoop laten hierin zien hoe zij hun activiteiten op dit leergebied inzetten met NSMV. En ook de aanbieders het Groene Pad en IVN blikken terug op de samenwerking.

Richard de Wilde - directeur van KC Caleidoscoop - is blij dat het vier jaar geleden is ingestapt in de aanpak van Niet stapelen maar vervangen. "Met behulp van een leerkracht als NSMV coördinator op NMD) is de methode Natuniek gekoppeld aan aanbodsdoelen. En daardoor is het kindcentrum ook verbonden aan de Bossche Educatieve Makelaar (BEM)  op dit leergebied. De organisatielijnen zijn daardoor duidelijk. Daarnaast heeft het werk van de coördinator ervoor gezorgd dat ook andere teamleden een activiteit buiten de school als daadwerkelijke vervanging van een deel van de methode hebben ervaren".

Op KC het Rondeel zijn Martha Rovers en Deborah van den Boogaard coördinatoren NSMV.. "Het vervangen van methodelessen (o.a. Naut) is niet langer uitgangspunt. In de afgelopen drie jaar ontwikkelen de coördinatoren samen met de bouwen binnen het kindcentrum ateliers waarbij de leerlingen – op basis van de aanbodsdoelen – ’s middags op een plein (in of buiten de school) fysiek, emotioneel en psychisch in aanraking komen met de leergebieden: oriëntatie op jezelf en de wereld, kunstzinnige oriëntatie en technologie. Deze ateliers zijn gekoppeld aan thema’s die in een cyclus van drie jaar terugkomen".

In de publicatie is verder stap voor stap terug te lezen op welke wijze een schoolteam NSMV kan implementeren in de eigen organisatie.Deze aanpak is het resultaat van een veranderingsproces dat educatieaanbieders uit de stad 's-Hertogenbosch en leerkrachten uit het basisonderwijs samen hebben ontwikkeld. En dat ontwikkelproces is nog steeds gaande.

Zo is de waardering van de samenwerking met de BEMers is nog verschillend per makelaar. Sommigen spelen concreet in de op de vraag (gekoppeld aan aanbodsdoelen), anderen vinden dat (nog) moeilijk. En ook met betrekking tot de kosten van (aangeboden) activiteiten zijn regelmatig onduidelijkheden en daardoor ook teleurstellingen. Vooral omdat dit per Makelaar maar ook per (door de makelaar geadviseerde) aanbieder verschillend is geregeld. Doordat de 5 BEMers nu onderling ook nauw samenwerken en 4x per jaar met het onderwijs aan tafel zitten, leren zij veel van elkaar en kan een knelpunt direct opgelost worden voor alle leergebieden en alle kindcentra tegelijk.

De publicatie is tot stand gekomen in samenwerking met SME, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO), de gemeente 's-Hertogenbosch en SSPOH.

Eindrapportage NSMV en cultureel erfgoed

voorzijde rapport digitale ontsluiting erfgoed lesmateriaal

Kennisnet werkt samen met het Netwerk Digitaal Erfgoed aan het digitaliseren van erfgoed (zie ook nieuwartikel 13 februari 2020), waarbij 4 focusprojecten waren geselecteerd. Waarvan ‘Niet stapelen maar vervangen’ in ’s-Hertogenbosch er één is. Dit project is inmiiddels afgerond in samenwerking met: het Noordbrabants Museum, de LW Beekmanschool en Kindcentrum Aan de Oosterplas met bijgevoegde eindrapportage. In de eindrapportage (zie bijlage) is te lezen hoe scholen zelf 'vragen' om educatief aanbod uit de omgeving ter vervanging en verrijjking van hun eigen leermiddelen en -activiteiten. En ook hoe dit inmiddels stadsbreed is georganiseerd en gefaciliteerd met een digitale Niet stapelen maar vervangen tool.

Enkele reacties van de deelnemende kindcentra zijn: 'Het is mooi nu achteraf te zien dat enerzijds de Oriëntatie op Jezelf en de Wereld (OJW) aanbodsdoelen van Blink 100% zijn gedekt. En dat de buitenschoolse activiteit de lestijd van 3 uur (dezelfde tijd als de lessen in de methode) tientallen extra aanbodsdoelen Kunstzinnige Oriëntatie bevatte'(LW Beekmanschool). En: 'Door Niet stapelen maar vervangen zijn we ons nog meer bewust van de combinatie die wij kunnen maken met (aanbods-)doelen Oriëntatie op jezelf en de wereld en deze doelen voor Kunstzinnige Oriëntatie. Daardoor slaan we twee vliegen in één klap en vervangen wij dus ook lestijd.

Lees hier het evaluatieonderzoek naar Niet stapelen maar vervangen

voorzijde onderzoeksrapport NSMV

De inmiddels 16 participerende kindcentra die in 's-Hertogenbosch meedoen met Niet stapelen maar vervangen geven aan dat de verbeterde samenwerking met educatieaanbieders in de stad leidt tot grotere leermotivatie van leerlingen. En dat de leerkrachten van deze kindcentra het curriculum verrijken met meer aanbod van buiten het kindcentrum. Zowel de kindcentra die met methodes werken als die thematisch werken.Genoemde conclusies zijn afkomstig uit het hier bijgevoegde onderzoek van Oberon.

Het onderzoeksrapport bevat ook drie schoolportretten van KC Aan de Oosterplas, KC de Groote Wielen en KC het Rondeel, waarin leerkrachten en directeuren gedetailleerd vertellen over de impact van Niet stapelen maar vervangen binnen hun organisatie.

Naast conclusies bevat het rapport ook aanbevelingen. Duidelijk is dat de stadbrede aanpak van Niet stapelen maar vervangen nog volop in ontwikkeling is. Zowel bij de kindcentra, de Bossche Educatieve Makelaars als bij de gemeentelijke organisatie van 's-Hertogenbosch. Verbetering van de dienstverlening is dan ook een aanbeveling. Ook vragen de deelnemende kindcentra om een digitale Niet stapelen maar vervangen tool om zelf eenvoudig leeractiviteiten of -middelen te vinden om het curriculum te vervangen of te verrijken. Vanaf november 2020 zal een aantal kindcentra met een eerste versie van deze tool van start gaan.

Onderzoek Oberon naar Niet stapelen maar vervangen

onderzoek

Het reeds aangekondigde onderzoek naar Niet stapelen maar vervangen gaat van start. Dit onderzoek is een innovatievraag van de PO-raad. Op 9 september ontvangt ieder van de nu participerende kindcentra op gebied van NSMV van onderzoeksbureau Oberon (Utrecht) een digitale vragenlijst (invultijd ca. 15 minuten). Deze kindcentra zijn: BS Noorderlicht, KC aan de Oosterplas, KC Caleidoscoop, KC de Groote Wielen, KC de Hobbit, KC de Hoven, KC de Ontdekking, KC de Springplank, KC de Terp, KC de Wijboom, KC het Rondeel, LW Beekmanschool, KC Dn Krommenhoek, KC Palet en KC Wittering.nl. Houd de deadline voor retourzenden goed in de gaten.

Daarnaast bezoekt Oberon begin september (voornamelijk online) KC het Rondeel, KC De Groote Wielen en KC Aan de Oosterplas voor: (1) een gesprek van een uur met de directeur en (2) een gesprek van een uur met de coördinator en 1 à 2 direct betrokken leerkrachten.

De uitkomsten van het onderzoek bespreken de leden van de strategische alliantie NSMV op 15 oktober 2020. Hierna staan de uikomsten ook op deze site bij nieuws

Eerste methodes Oriëntatie op jezelf en de wereld in scholenBOX

scholenBOX

Bouwsteen 1Van een zestal kindcentra zijn methodes voor oriëntatie op jezelf en de wereld per les gekoppeld aan aanbodsdoelen. Deze informatie is te vinden achter een login in de scholenBOX. Hierdoor zijn deze kindcentra instaat om aan een makelaar per les vervangend aanbod te vragen met een lijst van aanbodsdoelen.

Net als de site met aanbod van Wikiwijs zullen leerkrachten en aanbieders deze site na de zomervakantie uitproberen. En op basis van de uitkomsten start de doorontwikkeling. De methodes die momenteel voor midden- en bovenbouw (geheel of deels) in de scholenBOX onder zijn gebracht Bij de tijd, Da Vinci, Naut, Natuniek, Blink Wereldgeschiedenis en Wijzer door natuur en techniek. En in samenwerking met de uitgever is nu ook KC de Wijboom met Jeelo gestart om de koppeling te leggen.

Komend schooljaar zullen de proces- en projectleiders NSMV eerst alle methodes en methodieken van kindcentra inventariseren. En vervolgens zal - in samenwerking met de kindcentra die in willen stappen op NSMV - de methode of methodiek een plek krijgen in de scholenBOX. Helaas is de automatische koppeling tussen de scholenBOX en de aanbiedersbox van Wikiwijs nog niet gereed. Maar komend schooljaar zal ook deze wens in vervulling gaan.

Bijna 100 educatieve activiteiten uit Den Bosch in Wikiwijs

Wikiwijs

bouwsteen 1Het heeft lang geduurd, maar eindelijk is het zover. Op initiatief van Huis73 zijn bij alle 5 de Bossche Educatieve Makelaars bijna 100 Bossche activiteiten van 5 leergebieden verzameld en - gekoppeld aan aanbodsdoelen - opgenomen in Wikiwijs. Wikiwijs is het programma van Kennisnet, waarin iedre leerkracht of specialist lessen kan delen met het onderwijsveld. Kennisnet heeft Huis73 aangeboden om dit digitale platform te gebruiken om ervaringen op te doen. Zowel als het gaat om de organisatie samen met alle makelaars, ervaringen op te doen met losse aanbieders uit de stad en ervaringen op te doen met deze database met zoekfunctie.

Anika VerschuurHuis73 - makelaar voor lezen en cultuureducatie - heeft deze taak namens alle educatieve makelaars op zich genomen. Informatie categoriseren en ontsluiten is natuurlijk een functie die bij het bibliotheekwerk van Huis73 past. Namens Huis73 heeft Anika Verschuur in nauwe samenwerking met de Bossche Educatieve Makelaars in de afgelopen maanden de activiteiten voorzien van allerhande zoeklabels. En ook van de aanbodsdoelen die als verbindende taal tussen kindcentra en educatieaanbieders centraal staat bij Niet stapelen maar vervangen. 

Voor het leergebied Bewegen en sport verkennen Kennisnet en 'S-port momenteel of een rechtstreekse koppeling tussen de Wikiwijspagina en Bewegen samen regelen. Alle activiteiten staan hier al  gekoppeld aan de nieuwe aanbodsdoelen bewegen in. 

Na de zomervakantie zullen Huis73 en SSPOH de bruikbaarheid en functionaliteit van Wikiwijs NSMV testen met aanbieders en leerkrachten. Als je hier ook interesse in hebt, stuur dan een mailtje. Je kunt ook zelf vast rondkijken op Wikiwijs Niet stapelen maar vervangen.

TIP: wil je alle activiteiten in beeld krijgen, klik dan op het radartje linksboven en vink 'gratis' uit.

Gebruik de NSMV schoolkalender 2020-2021 voor je eigen schoolplanning

Modderdagbouwsteen 4Sinds begin juni is de website van Niet stapelen maar vervangen verrijkt met de schooljaarkalender 2020-2021. In deze kalender staan alle reeds geplande activiteiten die de Bossche Educatieve Makelaars mee organiseren. Nationale buitenlesdag, Kinderboekenweek, Codeweek, Bossche Kinderparlement, de Nationale modderdag en nog veel meer. Wanneer je in kalender het evenement aanklikt krijg je alle details te zien. En als je nog vragen hebt word je direct doorverwezen naar de bijbehorende Bossche Educatieve Makelaar.

Aantal activiteiten wegens coronavirus doorgeschoven

Het coronavirus - met alle daaraan gekoppelde maatregelen - treft natuurlijk ook Niet stapelen, maar vervangen. Terecht gaat op dit moment alle aandacht van leerkrachten uit naar de begeleiding van ouders en leerlingen bij onderwijs op afstand. Om die reden verschuift het onderzoek naar Niet stapelen, maar vervangen van onderzoeksbureau Oberon naar het volgende schooljaar. Ook heeft de gemeente het overleg  over Niet stapelen, maar vervangen van 19 maart met alle betrokken beleidsambtenaren uitgesteld. Komende maand organiseert de gemeente dit overleg ook digitaal en op afstand. En daarnaast vervallen voor een aantal leerlingen natuurlijk Niet stapelen, maar vervangen activiteiten die kindcentra nog voor dit schooljaar hadden gepland. 

De Bossche Educatieve Makelaars en kindcentra maken gelukkig wel de nieuwe planning compleet met activiteiten voor het komende schooljaar. En namens deze organisaties van Niet stapelen, maar vervangen wensen we alle leerkrachten en leerlingen sterkte toe!

Machine voor Niet stapelen maar vervangen in de grondverf

Edurep

bouwsteen

In samenwerking met Kennisnet verzamelt Huis73 op dit moment in totaal 100 leer- en ontwikkelactiviteiten in ’s-Hertogenbosch op de leergebieden: lezen, cultuur, technologie, groen/duurzaamheid, gezondheid en sport. De Bossche Educatieve Makelaars leveren deze activiteiten gekoppeld aan de aanbodsdoelen van SLO. En Kennisnet plaatst deze leeractiviteiten in educatieve zoekmachine Edurep. In mei 2020 zullen leerkrachten van verschillende scholen deze zoekmachine testen en op basis van de bevindingen past Kennisnet de zoekmachine aan.

Anderzijds koppelen scholen zelf hun leermethodes aan aanbodsdoelen. De uitgeverijen Jeelo en ThiemeMeulenhoff bieden hierbij ook hulp aan. De data van 8 van deze scholen zijn in mei 2020 ondergebracht in een zoekmachine voor scholen, waarna scholen ook deze kant van het geautomatiseerd Niet stapelen, maar vervangen kunnen testen. Deze werkzaamheden vallen binnen de projecten met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en  met het Netwerk voor Digitaal Erfgoed (NDE).

Oberon onderzoekt Niet stapelen, maar vervangen

schoolplein

bouwsteen

In ’s-Hertogenbosch werken basisscholen, educatieve partners en de gemeente intensief samen, met als doel het deels vervangen van leeractiviteiten en lesmethodes van school door leermiddelen en activiteiten van partners uit de omgeving, om zo een rijker onderwijsaanbod aan te bieden. Het proces startte als versnellingsvraag onder de naam Niet stapelen maar vervangen en is inmiddels een stad breed proces. In het voorjaar van 2020 zal Oberon bij de scholen die als eerste met dit proces zijn begonnen onderzoeken wat de effecten zijn op leerkrachten en leerlingen. Inmiddels participeert 36% van de kindcentra in ’s-Hertogenbosch en 100% van de makelaars actief.  Oberon is een onafhankelijk onderzoeks- en adviesbureau op het gebied van onderwijs. Voor meer informatie: Effecten in kaart brengen: geen gemakkelijke opgave. Dit onderzoek is mogelijk gemaakt als innovatievraag door de PO-raad.

Bossche Educatieve Makelaar Natuur, Milieu en Duurzaamheid

sustainable development goals

bouwsteenNiet stapelen, maar vervangen kent inmiddels 6 educatieve makelaars in ’s-Hertogenbosch. De organisatie van deze makelaars is zeer verschillend van capaciteit. Huis73 (cultuur en lezen), ’S-Port (sport en bewegen) en GGD Hart voor Brabant (gezondheid) zijn grote organisaties met verhoudingsgewijs veel consulenten om de scholen te ondersteunen. Op de leergebieden technologie en natuur-/milieu- en duurzaamheid (NMD) is dit niet het geval. Binnen het project met de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland staat de doorontwikkeling van de organisatie van de NMD-makelaar centraal.

WTE- en SPORT en GEZONDHEIDS-tafel

overlegtafel

bouwsteenSSPOH heeft besloten om aparte overlegtafels te organiseren voor het leergebied Technologie en een gecombineerde tafel voor Sport en Gezondheid. Op alle drie deze leergebieden zijn zeer veel initiatieven in de stad die snel als stapelen of als overlappend worden beleefd door het onderwijs. Dit vraagt om stroomlijnen op stedelijk niveau om te zorgen dat de kwalitatief goede en duurzame initiatieven ruimte en waardering krijgen. Hierdoor houden ook de Bossche Educatieve Makelaars tijd over om juist deze initiatieven onder de aandacht te brengen van scholen die erom vragen.De tafel Technologie is vorig schooljaar gestart en heeft de lokale initiatieven al goed op elkaar afgestemd. De tafel Sport en Gezondheid start op 20 maart.

Gemeente ’s-Hertogenbosch brainstormt over 1 educatie loket

convenant

bouwsteen

Op donderdag 19 maart 2020 komen op het stadskantoor ongeveer 20 beleidsambtenaren bijeen om elkaar bij te praten over Niet stapelen, maar vervangen. En om met elkaar te verkennen op welke wijze zij hier beleidsmatig en organisatorisch het beste op in kunnen steken. Eén van de betrokken heeft al geopperd dat 1 educatieloket de meest praktische en professionele oplossingen kan zijn om vanuit de gemeente ‘stapelen’ te voorkomen.

Dit sluit nauw aan op de Convenant Kansen voor Kinderen waarin de gemeente aangeeft eigen afdelingen te verbinden aan Niet stapelen, maar vervangen en dat de gemeente ad hoc projecten bij partners voorkomt. Lees hier het door gemeente, Bossche educatieve makelaars, onderwijs en kinderopvang ondertekende convenant Kansen voor kinderen

Schoollessen vervangen met Bossch cultureel erfgoed

bouwsteenKennisnet werkt samen met het Netwerk Digitaal Erfgoed aan het digitaliseren van erfgoed. Inmiddels zijn 4 focusprojecten geselecteerd. Eén van die projecten is ‘Niet stapelen maar vervangen’ in ’s-Hertogenbosch, waarbij werken kindcentra in ’s-Hertogenbosch activiteiten op gebied van cultureel erfgoed uitvoeren. Passend binnen hun eigen curriculum en in plaats van de leermaterialen of -activiteiten die zij gewend zijn te gebruiken. Wat dit project verder inhoudt, zie je in onderstaande video.

Lees hier meer over digitaal erfgoed in het onderwijs,

Onderzoek naar Niet stapelen, maar vervangen

Onderzoek

bouwsteenInmiddels werken 8 kindcentra in ’s-Hertogenbosch al drie jaar met Niet stapelen, maar vervangen aan de vulling van het curriculum voor hun leerlingen. En ook staat al drie jaar onderzoek naar deze nieuw van werken op het verlanglijstje van deze scholen. In samenwerking met de PO-raad zullen de scholen dit schooljaar onderzoek doen naar de beoogde effecten van Niet stapelen, maar vervangen bij leerlingen en het team. Daar inmiddels al 18 kindcentra vanuit ATO-scholenkring en Signum Onderwijs participeren, is de doelgroep van het onderzoek groot. Voor meer informatie: Innovatievragen gezocht! ’s-Hertogenbosch doet mee met Niet stapelen, maar vervangen (PO-raad).

Cultureel erfgoed digitaal ontsluiten voor het onderwijs

Cultureel Erfgoed

bouwsteenKennisnet, Netwerk Digitaal Erfgoed (NDE), Huis73, SLO en basisscholen in ’s-Hertogenbosch gaan dit schooljaar aan de slag om meer en makkelijker cultureel erfgoed te gebruiken voor het onderwijs. De pilot in ’s-Hertogenbosch is één van de pilots, waarmee NDE onderzoekt welke werkwijze het beste werkt. En voor ’s-Hertogenbosch past dit project naadloos in het programma Niet stapelen, maar vervangen. Vorig jaar hebben de leerlingen van de LW Beekmanschool bijvoorbeeld het hoofdstuk De Pruikentijd uit het geschiedenisboek over kunnen slaan door een indrukwekkend bezoek aan het Noord-Brabants museum. En zo heeft ’s-Hertogenbosch een rijke hoeveelheid aan plekken, bronnen en materialen om het geschiedenisonderwijs aanschouwelijker en daarmee aantrekkelijker te maken. Doel van het project is om alle scholen in ’s-Hertogenbosch hier digitaal toegang toe te bieden. Voor meer informatie: Kennisnet en Netwerk Digitaal Erfgoed starten programma digitaal erfgoed in het onderwijs in ’s-Hertogenbosch (Kennisnet)